Miasto Zbąszyń

Gmina Zbąszyń położona jest w zachodniej części województwa wielkopolskiego w powiecie nowotomyskim. Zajmuje obszar 180 km2 i liczy ok. 14 tys. mieszkańców. Usytuowana jest nad jeziorem Błędno, którego powierzchnia lustra wody sięga 750 ha, znanego z bogatej flory i fauny, rzeką Obrą, jednym z najstarszych szlaków kajakowych. Rozwojowi miasta sprzyja korzystny układ komunikacyjny:przez Zbąszyń przebiega ważny szlak kolejowy Berlin - Warszawa - Moskwa, w odległości ok. 10 km znajduje się lotnisko w Babimoście, w okolicach Zbąszynia przebiegać będzie autostrada A2 Wschód - Zachód. Miasto i okolice zwane są Regionem Kozła, od niepowtarzalnego instrumentu muzycznego - kozła (weselnego, ślubnego) występującego jedynie tutaj, na obszarze Zbąszynia i mniej więcej trzech okolicznych gmin (Babimost, Zbąszynek, Trzciel).

Dla każdego coś miłego

Miasto Zbąszyń i okolice proponują miłośnikom natury, odwiedzającym to miejsce, barwne krajobrazy, bogate w jeziora i lasy. Szereg rynnowych jezior połączonych rzeką Obrą jest jednym z najstarszych w okresie powojennym szlakiem kajakowym. Znaleźć tu można możliwości do uprawiania sportów wodnych
i wędkowania. Wyznaczone szlaki turystyczne pomagają w poznaniu tych terenów.

Wieża bramna z XVI w. oraz fragmenty murów i pozostałości po bastionach, znajdują się w parku miejskim i przypominają miejsce, gdzie niegdyś wznosił się zamek zbudowany w XV w. przez Abrachama Zbąskiego.
Na początku XX w. zamek został rozebrany przez zaborcę niemieckiego.

Trochę historii

Osada położona między rzeką Obrą a jeziorem Błędno, swoją historią sięga X/XIw. Jej nazwa wywodzi się od staropolskiego imienia Zbąsz. Najstarsza pisana wzmianka o Zbąszyniu pochodzi z 1231r., natomiast w 1238r. wspomina się o plebanie i istnieniu kościoła. Rozwój osady następował obok grodu kasztelańskiego. Dokładna data lokacji miasta nie jest znana, prawdopodobnie prawa miejskie otrzymało przed rokiem 1311. Usytuowanie przy ważnym szlaku handlowym wiodącym z Poznania do Łużyc przyczniło się so powstania w XIII wieku wielu komór celnych. Do schyłku XIV wieku miasto było własnością królewską i książęcą.

W 1393 roku Zbąszyń stał się dobrem prywatnym należącym do Nałęczów z Nowego Dwora Mazowieckiego. W XV wieku król Władysław Jagiełło podarował miasto wojewódzkie mazowieckiemu Janowi Głowaczowi. Rodzina ta przyjęła nazwisko Zbąskich.

W XV wieku miasto staje się ważnym ośrodkiem ruchu husyckiego, którgo głównym przedstawicielem w Polsce był ówczesny właściciel Zbąszynia - Abraham Zbąski.

Od 1613 roku Zbąszyń jest włanością rodu Ciświckich, którzy dokończyli rozpoczętą wcześniej budowę potężnej twierdzy w stylu pallazzo in fortezza, której pozostałości zachowały się do dziś w parku miejskim. Od 1700r. miasto przechodzi w posiadanie rodziny Garczyńskich. Stefan Garczyński (wojewoda poznański, pisarz polityczny, autor dzieła "Anatomia Rzczeypospolitej") sprowadził do miasta tkaczy, dziś dzielnica Nowe Domki, czyli Plac Wolności i okoliczne uliczki.

W czasie rozbiorów dobra Zbąszyńskie na krótko przechodzą na własność Francuza Jamesa de Pourtales-Gorgier, potem książęcej rodziny niemieskiej. W 1920r. posiadłości zbąszyńskie wykupuje rodzina Skórzewskich.

W 1870r. powstaje tu ważny węzeł kolejowy. W latach 1919-1920 trwałją walki powstańców wielkopolskich o odzyskanie miasta. Ostatecznie Zbąszyń przypada Polsce w dniu 17 stycznia 1920 roku decyzją Taktatu Wersalskiego i staje się miejscowością graniczną.

W czasie II wojny światowej miasto zostaje wyzwolone 29 stycnzia 1945 roku.